De klus voor je clematis in november die volgende zomer voor meer bloemen zorgt

Een wirwar van kale bruine stengels aan mijn hek belooft de mooiste bloemenpracht van de komende zomer. Het ziet er nu uit als een rommeltje van oud touw, maar aan sommige stengels zitten al kleine knopjes verstopt.

Ik heb een keer een klusje in november overgeslagen en daar heb ik in juni de prijs voor betaald. De klimplant bloeide wel, maar alleen helemaal bovenaan, ver boven mijn hoofd. Blijkbaar maakt een paar minuten met een schone snoeischaar en een zak mulch echt een wereld van verschil.

De late herfst is het ideale moment voor dit werk. De bladeren zijn gevallen, dus je kunt eindelijk de structuur van de plant zien, en de grond voelt nog zacht aan.

Het lastige is om te weten waar je moet knippen en waar je het met rust moet laten. Eén verkeerde knipbeweging kan ervoor zorgen dat de helft van je bloemen op de composthoop belandt. Dus welke stengels van je klimplant moet je behouden?

De clematisbloemen van volgende zomer zitten al verstopt in die kale klimplanten

Loop deze week eens naar je clematis en kijk goed naar de bruine stengels. Sommige hebben bij elke knoop een paar mollige kleine knopjes. Die knopjes beloven veel goeds voor volgend jaar.

Clematis-ranken vallen uiteen in drie snoeigroepen, en het verschil zit hem in wanneer en waar ze bloeien. Planten uit groep 1 en groep 2 zetten hun lente- en vroege zomerbloemen aan op stengels die het afgelopen jaar zijn gegroeid.

Planten uit groep 3 bloeien op gloednieuwe scheuten die in het voorjaar uitlopen, en bloeien meestal van juli tot in de herfst.

Dat ene detail verklaart waarom je dit in november moet doen. Als je nu de verkeerde klimplant te kort snoeit, knip je maanden aan toekomstige bloemen weg.

Laat een laatbloeier jarenlang met rust, en hij verandert in een vogelnestje met alleen bloemen aan de top.

Ik vind november een prima maand om dit aan te pakken, omdat de bladeren dan grotendeels weg zijn. Je kunt elke stengel goed volgen, de gezonde knoppen herkennen en de broze, bruine stukjes vinden die weg moeten.

Even snel kijken nu bespaart je later een hoop giswerk. Dus voordat je de snoeischaar pakt, loop eens rustig langs het latwerk. De klimplant laat je nu al zien wat hij van plan is.

Zoek uit tot welke snoeigroep de clematis behoort die tegen je latwerk groeit

Plantlabels raken kwijt. Die van mij waaien meestal al in de tweede zomer weg, dus ik vertrouw in plaats daarvan op de kalender.

Denk eens terug aan wanneer je klimplant op zijn mooist was. Als de bloemen vroeg in het voorjaar verschenen, vaak nog voor mei, heb je waarschijnlijk een soort uit groep 1, zoals Clematis montana, alpina of armandii.

Als er in mei of juni grote bloemen opengingen en er later nog een kleinere bloeiperiode volgde, is het waarschijnlijk groep 2, zoals ‘Nelly Moser’ of ‘Henryi’.

Bloemen die in juli of later beginnen, wijzen op groep 3. Populaire keuzes zijn onder andere ‘Jackmanii’, ‘Comtesse de Bouchaud’ en de viticella-soorten.

De zoete herfstclematis bloeit ook laat, maar wordt in veel regio’s als invasief beschouwd, dus een inheemse soort zoals Clematis virginiana is een slimmere keuze. Nog steeds niet zeker? Kijk eens waar de bloemen van afgelopen zomer verschenen.

Bloemen op korte zijscheuten van oudere, houtachtige stengels duiden op groep 1 of 2. Bloemen op lange, verse, groene scheuten die dicht bij de grond zijn ontstaan, duiden op groep 3.

Schrijf de groep op een label en maak het met een kabelbinder vast aan het latwerk. Je toekomstige ik zal je elke herfst dankbaar zijn als het snoeiseizoen weer aanbreekt.

Clematissen die laat in de zomer bloeien, zoals de Jackmanii, kunnen in november best gesnoeid worden

Laatbloeiers zijn de makkelijke leden van de clematis-familie. Omdat klimplanten uit groep 3 op nieuwe scheuten bloeien, kost het terugsnoeien je geen zomerbloemen.

In november snoei ik de verwarde bovenste scheuten terug tot ongeveer drie voet. Zo verwijder je die zware, windvangerige massa die tijdens winterstormen heen en weer kan zwaaien en stengels van het latwerk kan rukken.

Het verwijdert ook uitgebloeide zaadkoppen en bruine bladeren. De laatste flinke snoeibeurt kun je het beste in de late winter doen, in veel klimaten rond eind februari of begin maart. Tegen die tijd zie je dikke knoppen opzwellen langs de onderste stengels.

Snoei elke stengel terug tot ongeveer 12 tot 18 inches, net boven een gezond paar knoppen. Waarom zou je wachten met die laatste snoeibeurt? Knoppen zijn in de late winter makkelijker te zien, en door wat extra stengel over te laten, heb je een buffer voor het geval een strenge vorst de uiteinden afvriest.

Sommige tuiniers in mildere kustgebieden snoeien al in de herfst helemaal terug en dat gaat prima, maar de aanpak in twee stappen voelt veiliger.

Je beloning krijg je in juli. In plaats van een paar bloemen die ver boven je hoofd bungelen, krijg je een vollere klimplant die vanaf kniehoogte bedekt is met kleur.

De stengels van de in het voorjaar bloeiende Clematis Montana moeten grotendeels met rust worden gelaten

Blijf er grotendeels vanaf. Dat is het beste advies voor vroege clematissen in november, en het is de stap die ik het vaakst overgeslagen zie worden.

Klimplanten uit groep 1, zoals Clematis montana en alpina, hebben de bloemknoppen voor volgend voorjaar al aan hun houtige stengels zitten. Als je ze nu flink terugsnoeit, haal je die bloemen weg voordat ze überhaupt open gaan.

Deze planten worden pas net na de bloei in het voorjaar gesnoeid, zodat ze de hele zomer de tijd hebben om nieuwe stengels te laten groeien voor de volgende bloei.

Ook de grootbloemige hybriden uit groep 2 hebben een lichte snoeibeurt nodig. Snoei de stengels in de late winter, net als de knoppen beginnen te zwellen, terug tot het eerste sterke paar knoppen en verwijder zwakke of verwarde stukken.

Een tweede lichte snoeibeurt na de eerste bloei kan een latere bloeiperiode stimuleren. Dus wat kun je deze maand doen?

Knip duidelijk gebroken stengels weg, evenals alles wat bruin en broos is en breekt in plaats van te buigen. Bind loshangende ranken voorzichtig weer vast aan hun steun, zodat de winterwind ze niet afscheurt.

Een krasproef helpt hierbij. Schraap zachtjes met je duimnagel over een stengel; als de onderkant groen is, leeft hij nog en is hij het waard om te behouden. Als hij helemaal bruin en droog is, kun je hem weggooien.

Een dikke mulchring rond de voet van de clematis beschermt de gevoelige wortels

Clematiskwekers zijn dol op een oud gezegde dat deze klimplanten hun kop in de zon en hun voeten in de schaduw willen hebben. Die voorkeur voor koele wortels is ook in de winter belangrijk.

Het winterweer kan nogal wisselvallig zijn. De ene week kan een koudegolf de grond doen bevriezen, en de volgende week ontdooit een warme periode hem weer.

Herhaaldelijk bevriezen en ontdooien kan ondiepe wortels omhoogduwen en de kroon onder druk zetten, vooral bij jonge plantjes die dit jaar zijn uitgeplant.

Een laagje mulch zorgt ervoor dat die schommelingen worden opgevangen. Strooi 2 tot 3 inches versnipperde schors, gehakte bladeren of compost in een brede cirkel rond de voet van de plant.

Houd het een paar inches van de stengels vandaan, zodat er geen vocht tegen blijft staan en er geen rot ontstaat.

Tuiniers in de bergen, waar de temperaturen in zone 5b en 6a flink dalen, kunnen de laag misschien wat dikker maken. Mensen die dichter bij de kust in zone 8 wonen, kunnen het meestal wat dunner houden.

Ik gebruik graag versnipperde bladeren uit mijn eigen tuin. Ze kosten niets, ze vergaan tegen de zomer tot vruchtbare aarde en de regenwormen lijken er dol op te zijn. Een lage steen of een platte straatsteen die je ernaast legt, zorgt ook voor schaduw voor de wortels zodra de lentewarmte aanbreekt.

Door gevallen clematisbladeren bij elkaar te harken, verklein je de kans op verwelking

Oude clematisbladeren zien er op de grond onschuldig uit, maar ze kunnen problemen verbergen. Schimmelsporen van bladvlekkenziekte en echte meeldauw overwinteren vaak in dat afval, wachtend op de lenteregen.

Clematisverwelking is echt eng. Het wordt vooral veroorzaakt door een schimmel en kan ervoor zorgen dat een gezond ogende stengel in het late voorjaar of de vroege zomer bijna van de ene op de andere dag instort.

Grootbloemige hybriden hebben er meestal het meest last van, terwijl kleinbloemige soorten zoals viticella er meestal geen last van hebben.

Door gevallen bladeren bij elkaar te harken en alle vlekkerige bladeren die nog aan de klimplant hangen eraf te trekken, verminder je de hoeveelheid schimmel in de buurt. Doe dat materiaal in een zak of gooi het weg met het tuinafval, in plaats van het op een koele composthoop te gooien, want die wordt misschien niet warm genoeg om de sporen af te breken.

Maak, nu je toch bezig bent, je snoeischaar tussendoor schoon met een desinfecterend doekje of een verdunde bleekoplossing. Die kleine gewoonte voorkomt dat je problemen van de ene wijnstok naar de andere overbrengt.

Nog een trucje biedt een back-up voor klimplanten die gevoelig zijn voor verwelking. Clematissen die zo zijn geplant dat de kroon een paar inches onder het grondniveau zit, kunnen nieuwe scheuten uit ondergrondse knoppen laten groeien als de bovenkant het moeilijk heeft. Houd daar rekening mee bij nieuwe klimplanten die je toevoegt.

Clematis in potten hebben een beschutte plek nodig voor de winter en geen mest

Clematissen in potten hebben een zwaardere winter te verduren dan hun soortgenoten in de volle grond. De wortels in een pot hebben geen diepe grond om zich heen, waardoor de kou ze van alle kanten bereikt.

Zet de potten in een onverwarmde garage, schuur of op een beschutte plek tegen het huis aan. Als de pot te zwaar is om te verplaatsen, wikkel hem dan in jute of noppenfolie en stapel er bladeren omheen.

Controleer de grond om de paar weken en geef een beetje water als hij droog aanvoelt, want de winterwind onttrekt sneller vocht aan potten dan je zou denken.

Geef deze maand geen mest aan clematissen, of ze nu in een pot staan of niet. Stikstof kan nu zachte nieuwe scheuten stimuleren die bij de eerste strenge kou beschadigd raken.

Wacht met bemesten tot het vroege voorjaar, wanneer de knoppen uitlopen en de plant die extra voeding goed kan gebruiken.

Voordat je naar binnen gaat, loop je even een korte checklist door. Weet tot welke snoeigroep je plant behoort, snoei laatbloeiers terug tot ongeveer drie voet, laat vroegbloeiers grotendeels met rust, leg mulch rond de wortels en ruim oude bladeren op.

Dat kost je misschien een uurtje werk. Volgend juli, als je hek verdwijnt onder de bloemen, zal het voelen als het beste uurtje dat je de hele herfst hebt besteed.