15 dingen die volwassenen uit emotioneel afstandelijke gezinnen moeilijk kunnen uitleggen

Veel volwassenen uit emotioneel kille gezinnen herinneren zich een jeugd waarin niemand schreeuwde, niemand sloeg en niemand vroeg hoe ze zich voelden. Juist dat ontbrekende stukje maakt het zo moeilijk om die ervaring later te beschrijven. Als vrienden verhalen delen over knuffels voor het slapengaan of lange gesprekken aan de keukentafel, knikken deze volwassenen vaak instemmend terwijl ze stilletjes in de war zijn. Ze hadden eten, onderdak en vervoer naar de training, dus de kloof kan te klein lijken om erover te praten.

De gevolgen komen in het volwassen leven vaak op slinkse manieren naar voren, van daten tot werkgewoonten tot simpele praatjes. Ik vind dat deel fascinerend, omdat de signalen alledaagse momenten zijn die de meeste mensen nooit in verband brengen met hun verleden. Door deze patronen onder woorden te brengen, kun je je er een stuk minder eenzaam door voelen.

1. Niet weten wat je voelt

Iemand vraagt hoe je je voelt, en je hersenen reageren met een schouderophalen.

Misschien kom je uit op ‘prima’, ‘moe’ of ‘oké’, en dan loopt het spoor dood.

Kinderen leren emotionele woorden deels door ze te horen gebruiken.

Als een ouder zegt dat je gefrustreerd lijkt, of dat het logisch is dat je je gekwetst voelt, bouwt een kind langzaam een woordenschat op.

In gezinnen waar gevoelens niet ter sprake kwamen, werd die woordenschat nooit echt in de praktijk gebracht, waardoor volwassenen misschien wel een beklemmend gevoel op de borst of een vage gevoelloosheid opmerken, zonder te weten hoe ze dat moeten noemen.

Het lastige is om dit aan anderen uit te leggen.

Vrienden denken misschien dat je iets verbergt, terwijl je er eigenlijk gewoon nog geen naam voor hebt.

Een simpel lijstje met gevoelens kan helpen.

Zet er een op je telefoon en bekijk hem een paar keer per dag, en kies de optie die het beste past, ook al voelt dat een beetje onhandig.

Je kunt ook bij je lichaam beginnen, want een op elkaar geklemde kaak of een knoop in je maag zijn vaak al voelbaar voordat je het woord kunt benoemen.

Wees geduldig met jezelf bij het aanleren van deze vaardigheid.

Als volwassene leren om emoties te benoemen, lijkt een beetje op het leren van een nieuwe taal op latere leeftijd.

Het vergt herhaling, een paar ongemakkelijke momenten en de bereidheid om af en toe eens de plank mis te slaan terwijl je je vaardigheid opbouwt.

2. Een stil gevoel van onwaardigheid

Complimenten ketsen bij sommige mensen af als tennisballen op een garagedeur.

Een collega prijst je project, en je hoofd somt meteen drie redenen op waarom het niet telt.

Kinderen bij wie zelden aandacht werd besteed aan hun gevoelens, kunnen de stille boodschap oppikken dat hun innerlijke wereld niet belangrijk is.

Niemand hoeft het hardop te zeggen.

Na verloop van tijd kan die boodschap leiden tot een laag zelfbeeld en de gewoonte om je eigen behoeften terzijde te schuiven.

Het is moeilijk om dit uit te leggen, want er is niets dramatisch gebeurd.

Er is geen specifiek voorval dat je kunt aanwijzen, alleen een lange periode waarin je steeds over het hoofd werd gezien.

Een praktische stap is om jezelf te behandelen zoals je een vriend in dezelfde situatie zou behandelen.

Als een vriend een fout zou maken op het werk, zou je hem waarschijnlijk niet ‘nutteloos’ noemen.

Probeer diezelfde eerlijke, vriendelijke toon ook in je eigen hoofd te gebruiken, ook al voelt het in het begin misschien een beetje geforceerd.

Een andere optie is om aan het eind van elke dag kleine overwinningen op te schrijven.

Ze hoeven niet indrukwekkend te zijn.

Een rekening betalen, iemand terugbellen of een lekker broodje smeren: het telt allemaal mee, en zo krijgt je brein via die lijstje beetje bij beetje nieuw bewijs om mee aan de slag te gaan.

3. Behoefte aan goedkeuring van buitenaf

Je inbox verversen nadat je een simpel e-mailtje hebt verstuurd, is een verrassend veel voorkomende bezigheid.

Voor volwassenen die zijn opgegroeid zonder veel aanmoediging, kan een antwoord als ‘ziet er goed uit’ aanvoelen als zuurstof.

Als ouders zelden bevestiging gaven, gaan kinderen daar vaak elders naar op zoek.

Leraren, coaches, bazen en partners worden dan de mensen die je bevestigen dat je het goed hebt gedaan.

Die zoektocht kan uitmonden in het willen behagen van anderen, waarbij ‘ja’ zeggen veiliger voelt dan het risico te lopen dat iemand teleurgesteld raakt.

Vrienden noemen je misschien makkelijk in de omgang of behulpzaam, wat best leuk klinkt.

Maar van binnen kan die constante behoefte om te kijken hoe anderen je zien behoorlijk uitputtend zijn, en het is moeilijk uit te leggen waarom een kleine frons van je baas je middag verpest.

Probeer eens een klein experiment.

Schrijf eerst op wat je zelf van je werk vindt, voordat je iemand om feedback vraagt.

Vergelijk daarna jouw mening met die van hen, en kijk waar je daadwerkelijk gelijk had.

Je kunt ook oefenen met kleine beslissingen zonder de groepschat te raadplegen.

Kies een restaurant, bepaal de kleur van de verf of plaats die foto zonder om meningen te vragen.

Elke keuze versterkt het vertrouwen in je eigen oordeel, en goedkeuring van anderen wordt dan een leuke bonus in plaats van het belangrijkste doel.

4. Angst om achter te blijven

Je partner doet er een paar uur over om terug te sms’en, en ineens ben je in je hoofd al een afscheidsgesprek aan het bedenken.

Klinkt dat bekend?

Emotionele afstand in je kindertijd kan een diepe angst zaaien dat je in de steek gelaten wordt of niet lief genoeg bent om bij je te blijven.

Volwassenen die deze angst met zich meedragen, letten vaak heel goed op tekenen van afwijzing.

Een kort antwoord, een afgezegde afspraak of een afwezige blik kunnen aanvoelen als bewijs dat het einde in zicht is.

Die angst kan mensen in tegengestelde richtingen duwen.

Sommigen klampen zich vast aan relaties die niet goed voor ze zijn, simpelweg omdat weggaan nog enger voelt.

Anderen trekken zich al vroeg terug en maken er een einde aan voordat iemand anders de kans krijgt.

Dit aan je partner uitleggen kan best gênant zijn.

Toch helpt een rustige, simpele zin vaak, bijvoorbeeld door te zeggen dat trage reacties je ongerust maken en dat een kort seintje je gerust zou stellen.

Het helpt ook om feiten van verhalen te scheiden.

Schrijf op wat er daadwerkelijk is gebeurd, en daarna wat je vreest dat het betekent.

Als je een laat sms’je ziet naast de gedachte dat ze je voorgoed verlaten, laat dat meestal zien hoe groot die sprong is, en dat kleine verschil geeft je ruimte om op adem te komen.

5. Moeite met het vertrouwen van mensen

Emotionele muren opbouwen is een vaardigheid die sommige mensen al vroeg onder de knie krijgen, net als fietsen.

Die muren hielden je als kind veilig, en nu staan ze er nog steeds, zelfs als niemand je aanvalt.

Als je verzorgers onbereikbaar leken, kon het zinloos of zelfs riskant lijken om je open te stellen.

Als volwassenen vinden veel van deze mensen het moeilijk om zich veilig te voelen bij anderen, ook bij partners en goede vrienden.

Iets persoonlijks delen kan voelen alsof je iemand een kaart geeft naar je zwakke plekken.

Vertrouwen groeit meestal het beste in kleine stapjes.

Probeer eerst een gevoel te delen waar niet veel op het spel staat, zoals toegeven dat je bij een film in tranen uitbarstte of dat een vergadering je gestrest maakte.

Kijk dan hoe de ander reageert.

Als hij of zij vriendelijk luistert, is dat nuttige informatie.

Je zenuwstelsel leert van echte ervaringen, dus door veel veilige momenten op te bouwen kun je oude verdedigingsmechanismen langzaam afbouwen.

De juiste mensen kiezen is ook belangrijk.

Niet iedereen verdient een kijkje in je innerlijke wereld, en voorzichtig zijn is geen tekortkoming.

Het doel is niet om iedereen te vertrouwen, maar om een paar betrouwbare mensen te vinden die er altijd voor je zijn, en ze stap voor stap in je leven toe te laten.

6. Het gevoel dat iedereen een handleiding heeft

Groepsomhelzingen op de verjaardag van een vriend, broers en zussen die bellen om gewoon even te kletsen, ouders die aan het eind van een telefoongesprek ‘ik hou van je’ zeggen.

Voor sommige volwassenen lijken deze taferelen wel een buitenlandse film zonder ondertiteling.

Veel mensen uit emotioneel kille gezinnen zeggen dat ze het gevoel hebben dat anderen geheime instructies hebben gekregen over hoe je dicht bij elkaar kunt zijn.

Ze weten niet precies hoe normaal emotioneel gedrag eruitziet, dus kijken ze toe en doen ze het na.

Een knuffel kan wat ongemakkelijk aanvoelen, en een oprechte toast kan wel een Olympische discipline lijken.

Dat gevoel van niet op je plek zijn is lastig uit te leggen zonder dat het raar klinkt.

Zeggen dat ik nooit heb geleerd hoe ik iemand moet troosten, kan raar aanvoelen als je een capabele volwassene bent met een baan en een auto.

Maar hier is het goede nieuws.

Sociale en emotionele vaardigheden kun je op elke leeftijd leren, net als koken of parallel parkeren.

Als je ziet hoe aardige vrienden met moeilijke momenten omgaan, krijg je daar handige voorbeelden van.

Boeken, podcasts en steungroepen over emotionele vaardigheden kunnen je ook helpen om de leemtes op te vullen.

Je kunt zelfs aan een vertrouwde vriend vragen hoe hij of zij meestal reageert als iemand van streek is.

De meeste mensen voelen zich gevleid door die vraag, en hun antwoord wordt weer een nieuw hoofdstuk in je eigen handleiding.

7. Weigeren om hulp te vragen

Alle boodschappentassen in één keer dragen is bijna een sport voor mensen die heel onafhankelijk zijn.

Twee armen, negen tassen en absoluut geen hulp, bedankt.

Als je opgroeit zonder betrouwbare emotionele steun, leer je vaak dat je alles alleen moet oplossen.

Die les kan diep doordringen.

Als volwassene kan het ongemakkelijk of zelfs gênant voelen om een gunst te vragen, alsof het een zwakte is om iemand nodig te hebben.

Vrienden vinden het misschien bewonderenswaardig hoe zelfstandig je overkomt.

Wat ze niet zien, is de vermoeidheid die ontstaat doordat je nooit iemand de last laat delen, of de overtuiging dat niemand je toch zou helpen.

Begin met kleine, specifieke verzoeken.

Vraag een collega om een korte e-mail na te lezen, of vraag een buurman of buurvrouw om je post even op te halen als je weg bent.

Eenvoudige verzoeken met duidelijke grenzen voelen minder riskant aan.

Let goed op wat er daarna gebeurt.

Veel mensen vinden het leuk om te helpen, en vaak voelen ze zich daarna dichter bij je.

Hulp aannemen is ook een cadeau voor de ander, want zo kan hij of zij laten zien dat hij of zij om je geeft.

Zelfstandigheid is een geweldige vaardigheid, maar door af en toe op anderen te leunen voorkom je dat het een eenzame gewoonte wordt.

8. Een leeg gevoel dat blijft hangen

Een goede baan, een mooi appartement, vrienden in het weekend, en toch blijft er een vreemd, leeg gevoel hangen dat maar niet weg wil gaan.

Veel volwassenen met emotioneel afstandelijke ouders beschrijven precies dit.

Het gevoel is vaak vaag, waardoor het moeilijk is om erover te praten.

Het is niet helemaal verdriet en ook niet helemaal verveling.

Sommigen omschrijven het als het missen van iets waar ze nooit een naam voor hebben gehad.

Mensen reageren dan misschien met advies als: zoek een hobby of wees dankbaar voor wat je hebt.

Die suggesties zijn goed bedoeld, maar ze slaan de plank soms mis, want die leegte komt vaak voort uit een gebrek aan emotionele verbondenheid in plaats van een gebrek aan activiteiten.

Het kan helpen om rustig aandacht te schenken aan momenten waarop dat lege gevoel wat afneemt.

Misschien verdwijnt het tijdens een diepgaand gesprek met een vriend, terwijl je muziek speelt, of nadat je iemand hebt geholpen.

Die aanwijzingen kunnen je helpen ontdekken wat jou energie geeft.

Een gesprek met een gediplomeerde therapeut kan ook echt een verschil maken, vooral als die ervaring heeft met emotionele verwaarlozing in de kindertijd.

Als je je zorgen maakt over de kosten, zijn er in veel gebieden gemeenschapsklinieken en hulpverleners met een glijdende schaal beschikbaar.

Die leegte is niet in één dag ontstaan, en het is volkomen logisch om die langzaam op te vullen.

9. Partners op afstand houden

Veel stellen delen een huis, een streamingaccount en een hond, maar toch voelt één van de partners zich nog steeds een beetje op afstand.

Voor volwassenen uit emotioneel afstandelijke gezinnen kan die afstand zelfs in stabiele relaties sluipen.

Als je in je jeugd hebt geleerd dat je innerlijke leven niet de moeite waard was om te delen, kan het onnatuurlijk aanvoelen om je kwetsbaar op te stellen.

Je bent misschien loyaal, betrouwbaar en liefdevol in je daden, maar je verstijft als je partner vraagt wat er echt in je omgaat.

Partners vatten dit soms op als onverschilligheid.

Uitleggen dat je er heel veel om geeft, maar moeite hebt om dat te laten zien, kan ongemakkelijk aanvoelen, en toch kan alleen al die zin veel verwarring wegnemen.

Probeer eens informele gesprekjes te regelen zonder druk.

Een wekelijks praatje waarbij iedereen één hoogtepunt en één dieptepunt deelt, zorgt voor structuur, waardoor het vaak makkelijker wordt om je open te stellen.

Schrijven kan ook helpen.

Sommige mensen vinden het makkelijker om hun gevoelens te sms’en of op te schrijven dan ze face-to-face te uiten.

Ook dat is communicatie, en het telt mee.

Na verloop van tijd groeien kleine momenten van openheid vaak uit tot grotere, en kan de afstand tussen jou en je partner op een veilige manier kleiner worden.

10. Wankele grenzen

Nee zeggen kan net zo onnatuurlijk aanvoelen als schrijven met je andere hand.

Je weet dat het kan, maar het resultaat ziet er wankel uit.

Volwassenen die zijn opgegroeid met emotionele verwaarlozing, vinden het vaak lastig om grenzen te stellen.

Sommigen laten anderen hun grenzen overschrijden, door in te stemmen met extra diensten of eindeloze gunsten.

Anderen gaan juist de andere kant op en trekken de muren zo hoog op dat niemand dichtbij kan komen.

Beide patronen zijn logisch als er als kind zelden naar je behoeften werd gevraagd.

Misschien weet je gewoon niet waar je grenzen liggen, totdat je ze al overschreden hebt.

Een goed begin is om te merken wanneer je wrok voelt.

Dat geïrriteerde gevoel nadat je ergens mee hebt ingestemd, duidt vaak op een grens die je had moeten aangeven.

Gebruik het als een aanwijzing in plaats van als een reden om je schuldig te voelen.

Oefen korte, beleefde zinnetjes zoals ‘Dat kan ik deze week niet aannemen’ of ‘Ik moet om negen uur naar huis’.

Je bent geen uitgebreide uitleg verschuldigd.

Reken erop dat het in het begin een beetje ongemakkelijk voelt, want verandering voelt meestal vreemd aan.

Na verloop van tijd zullen mensen die je respecteren zich aanpassen, en degenen die zich sterk verzetten, geven je nuttige informatie over de relatie.

11. Altijd maar op jacht naar perfecte rapporten

Alleen maar tienen, gouden sterren en een plank vol trofeeën kunnen veel over een kind zeggen.

Soms zeggen ze: let alsjeblieft even op me.

In gezinnen waar de emotionele band niet altijd even betrouwbaar aanvoelde, kunnen kinderen ontdekken dat prestaties aandacht opleveren.

Een goed cijfer levert een knikje op, dus gaan ze op jacht naar nog meer goede cijfers.

Dat patroon groeit vaak uit tot perfectionisme op volwassen leeftijd, waarbij succes de plaats inneemt van de verbondenheid die ontbrak.

Van buitenaf gezien lijkt dit op ambitie.

Bazen zijn er dol op, en je cv ziet er geweldig uit.

Van binnen kan het voelen alsof je op een loopband rent die nooit stopt, waarbij één foutje je gevoel van veiligheid in gevaar brengt.

Dit aan vrienden uitleggen is lastig, want zij zien misschien gewoon iemand die veel presteert.

Probeer eens stil te staan bij waarom je zo hard je best doet.

Komt dat door het plezier in je werk, of door de angst voor wat er gebeurt als je het rustiger aan doet?

Probeer eens tevreden te zijn met ‘goed genoeg’ bij taken waarbij niet veel op het spel staat.

Stuur die e-mail met een klein typefoutje, of neem koekjes uit de winkel mee naar het feestje.

Kijk wat er gebeurt – meestal helemaal niets.

Je waarde is nooit bedoeld om af te hangen van een perfecte prestatie, en door onvolmaaktheid te oefenen, leert je brein die les.

12. Een geest die nooit uitklokt

Om twee uur ’s nachts een gesprek van vijf seconden van drie dagen geleden opnieuw afspelen, is een indrukwekkende gave.

Mensen die te veel piekeren kennen deze vaardigheid maar al te goed.

Je gevoelens jarenlang onderdrukken kost veel energie, en die spanning kan zich later uiten in aanhoudende angst of een somber humeur.

Kinderen die hebben geleerd dat ze het alleen moesten redden, kunnen opgroeien tot volwassenen die het gevoel hebben dat de wereld onvoorspelbaar is.

Altijd op je hoede zijn, kan aanvoelen als de enige manier om veilig te blijven.

Het resultaat is vaak een constante onderliggende bezorgdheid in plaats van heftige paniek.

Het is lastig om uit te leggen, want er lijkt niets specifieks aan de hand te zijn.

Er zijn een paar praktische hulpmiddelen die kunnen helpen.

Door elke dag even tijd vrij te maken om je zorgen op te schrijven en daarna je notitieboekje dicht te doen, kun je je malende gedachten een plekje geven.

Langzaam ademhalen, wandelen en ‘s avonds laat minder op je telefoon scrollen zijn andere opties die je kunt uitproberen.

Als angst je slaap, werk of relaties in de weg staat, is het verstandig om contact op te nemen met een arts of een erkende therapeut.

Er zijn verschillende behandelingsmogelijkheden, en een professional kan je helpen de juiste te vinden.

Je hoeft niet in een crisis te zitten om steun te verdienen, en een rustigere geest is het nastreven waard.

13. Je onzichtbaar voelen in een drukke ruimte

Je vrienden organiseren een verrassingsfeestje voor je, en toch voel je je op de een of andere manier nog steeds als een figurant op de achtergrond in je eigen leven.

Dat gevoel van afstand is verwarrend, en als je het hardop zegt, kan het ondankbaar overkomen.

Als de gevoelens van een kind regelmatig met stilzwijgen of onverschilligheid worden beantwoord, kan het tot de conclusie komen dat zijn of haar innerlijke leven er niet toe doet.

Die overtuiging kan nog lang na de kindertijd blijven hangen.

Als volwassenen kunnen mensen zich onbelangrijk voelen, zelfs als anderen duidelijk aandacht aan hen besteden.

De aandacht is er wel, maar het lukt maar niet om die echt tot je door te laten dringen.

Het is een beetje alsof regen op een waterdichte jas valt.

Een handige oefening is om even rustig aan te doen, zodat je de zorg kunt ontvangen wanneer die er is.

Als een vriend je favoriete snack onthoudt of een vervolgvraag stelt, neem dan even de tijd en sta er echt even bij stil.

Sommige mensen schrijven deze momenten zelfs op, zodat ze niet zomaar voorbijgaan.

Je kunt ook vaker op kleine manieren van je laten horen.

Geef je mening tijdens een vergadering of vertel een vriend over een rare droom.

Om opgemerkt te worden, moet je jezelf deels laten zien, en elke kleine stap bewijst weer dat je om een goede reden ruimte inneemt.

14. Van nul naar een explosie

Rustig, rustig, rustig, en dan zorgt een omgestoten glas sap ervoor dat je helemaal door het lint gaat.

Of misschien gebeurt het tegenovergestelde, en word je helemaal stil en leeg als het spannend wordt.

Als je opgroeit in een omgeving waar emoties terzijde worden geschoven, kan het later moeilijker zijn om met je gevoelens om te gaan.

Zonder oefening in het omgaan met emoties, verdringen sommige volwassenen hun gevoelens volledig.

Anderen houden ze binnen totdat ze op een heftige, verrassende manier naar buiten barsten.

Beide reacties kunnen gênant aanvoelen, vooral als de aanleiding maar heel klein lijkt.

Om uit te leggen dat het bij dat sapje niet echt om het sapje ging, vergt wel wat moed.

Het helpt als je die gevoelens eerder oppikt.

Kijk een paar keer per dag even naar hoe je lichaam aanvoelt en vraag jezelf af of je je gespannen, zwaar of nerveus voelt.

Door af en toe even stil te staan bij hoe je je voelt, kun je voorkomen dat de druk zich opstapelt tot een uitbarsting.

Als je emoties hoog oplopen, probeer dan even een paar minuten afstand te nemen, wat koud water in je gezicht te spetteren of het gevoel zachtjes te benoemen.

Daarna is het belangrijk om de situatie weer goed te maken.

Een simpele verontschuldiging, zoals ‘Ik raakte daarnet even overweldigd, en dat had niets met jou te maken’, helpt al enorm.

Zelfbeheersing is een vaardigheid, geen karaktereigenschap, wat betekent dat je er met oefening beter in kunt worden.

15. Twee keer dezelfde afstand afleggen

Ander gezicht, andere baan, maar dezelfde emotionele onbereikbaarheid.

Sommige mensen merken dat hun exen bijna een club zouden kunnen vormen met bijpassende jasjes.

Volwassenen die zijn opgegroeid met emotionele verwaarlozing voelen zich soms aangetrokken tot partners die vertrouwd aanvoelen, zelfs als ‘vertrouwd’ eigenlijk ‘afstandelijk’ betekent.

Een eenzijdige relatie kan vreemd genoeg prettig aanvoelen, omdat het lijkt op hoe het thuis voelde.

Je behoeften delen lijkt misschien overbodig als je nooit hebt verwacht dat er aan voldaan zou worden.

Dit patroon herkennen is al een grote stap, en het is lastig uit te leggen aan vrienden die maar blijven vragen waarom je weer voor zo’n gesloten partner hebt gekozen.

Probeer eens met nieuwsgierigheid terug te kijken op je vroegere relaties, in plaats van met verwijten.

Schrijf op wat je in het begin aantrok en wat je later miste.

Vaak springen patronen je dan meteen in het oog.

Als je met iemand nieuw uitgaat, let dan eens op of diegene vraagt hoe je dag was en of hij of zij naar je antwoord luistert.

Mensen die altijd hetzelfde doen en goed op je letten, kunnen in het begin saai overkomen als je erop uit was om afstand te houden.

Geef die rust een eerlijke kans.

Gestaag getoonde genegenheid kan onwennig aanvoelen, maar onwennig betekent niet verkeerd, en leren die te omarmen is misschien wel de meest hoopgevende manier van leven die er is.